Cordyceps – co to jest i jak działa?

Grzyby adaptogenne zyskują coraz większe zainteresowanie wśród osób dbających o zdrowie i witalność. Cordyceps ma właściwości lecznicze, które doceniano w tradycyjnej medycynie chińskiej i tybetańskiej, gdzie był nazywany „himalajskim złotem" ze względu na swoją rzadkość. Ten niezwykły organizm, pasożytujący na owadach wysokogórskich, stał się przedmiotem intensywnych badań naukowych. Współczesna nauka odkrywa mechanizmy odpowiedzialne za jego adaptogenne działanie, od wsparcia układu odpornościowego po poprawę wydolności fizycznej. Przeczytaj poniższy wpis blogowy i dowiedz się więcej!

Cordyceps – co to jest?

Cordyceps sinensis, znany jako maczużnik chiński, to azjatycki grzyb z rodziny pasożytniczych, porastający Wyżynę Tybetańską, głównie obszary Nepalu i Tybetu. Rozwija się w niezwykły sposób – żerując na owadach, szczególnie na larwach ćmy z rodzaju Hepialus. Infekuje larwę, rozwija się wewnątrz jej ciała przez zimę, a wiosną wyrasta z głowy martwego owada.

Jest stosunkowo drogi z racji rzadkiego występowania – rośnie wyłącznie na wysokościach 3000-5000 metrów n.p.m., a jego zbieranie wymaga wielogodzinnych wędrówek po górskich zboczach. Jeden kilogram suszonego grzyba może kosztować nawet kilkadziesiąt tysięcy dolarów.

Cordyceps należy do grupy adaptogenów – substancji naturalnych pomagających organizmowi adaptować się do stresu fizycznego i psychicznego. W przeciwieństwie do stymulantów, adaptogeny działają regulująco, przywracając homeostazę.

Cordyceps – właściwości i wpływ na organizm

Grzyb ten jest bogaty w substancje biologicznie czynne, stanowiąc źródło nukleozydów (adenozyna, kordycepina), aminokwasów, białek, steroli, kwasów tłuszczowych (głównie kwas linolowy), polisacharydów oraz witamin B1, B2, B12 i K. Adenozyna wpływa na produkcję energii komórkowej, polisacharydy modulują odpowiedź immunologiczną, a witaminy B wspierają metabolizm.

Cordyceps wspomaga zachowanie równowagi organizmu poprzez aktywację komórek odpornościowych do produkcji substancji prozapalnych, przez co działa immunostymulująco. Mechanizm polega na zwiększeniu aktywności makrofagów, komórek NK oraz limfocytów T.

Kordycepina wykazuje zdolność wbudowywania się w łańcuch DNA lub RNA wirusów, prowadząc do ich rozpadu i śmierci. Ten nukleozyd hamuje niekontrolowany podział i wzrost komórkowy, stąd wskazania na właściwości antynowotworowe. Badania pokazują, że kordycepina może indukować apoptozę komórek nowotworowych.

Działanie i wskazania do stosowania

Grzyb wspiera układ odpornościowy – zwiększa produkcję przeciwciał, aktywuje fagocytozę oraz reguluje odpowiedź zapalną. Zapobiega uszkodzeniom tkanek podczas infekcji poprzez modulację cytokin prozapalnych. Badania wykazują, że cordyceps ma działanie regulujące poziom cukru we krwi poprzez zwiększenie wrażliwości na insulinę. Pacjenci z cukrzycą typu 2 obserwowali poprawę kontroli glikemii.

Ponadto wykazuje korzystny wpływ na układ krążenia – obniża cholesterol LDL, zwiększa HDL, redukuje ciśnienie krwi. Hamuje proces stłuszczania i włóknienia wątroby, chroniąc przed uszkodzeniami metabolicznymi. Nerki korzystają z działania ochronnego, szczególnie przy toksycznym działaniu niektórych leków. Wykazuje skuteczność w łagodzeniu objawów zapalenia oskrzeli.

Maczużnik pobudza libido i zwiększa potencję poprzez poprawę krążenia w narządach płciowych oraz regulację hormonów. Wpływa korzystnie na płodność – poprawia jakość nasienia u mężczyzn i reguluje cykl menstruacyjny u kobiet.

Zmniejsza odczuwanie zmęczenia poprzez optymalizację metabolizmu energetycznego. Wykazuje korzystny wpływ na kondycję układu nerwowego i mózgu – poprawia funkcje poznawcze, pamięć i koncentrację. Zmniejsza ryzyko rozwoju demencji poprzez czynności neuroprotekcyjne. Moduluje florę bakteryjną jelit, zwiększając liczebność Lactobacillus i Bifidobacterium.

Sportowcy cenią cordyceps za poprawę wydolności. Zwiększa produkcję ATP, co przekłada się na większą wytrzymałość. Zmniejsza stres oksydacyjny podczas wysiłku, przyspiesza regenerację oraz zwiększa pułap tlenowy VO2max.

Kiedy nie stosować cordycepsu? Jakie są przeciwwskazania?

Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny unikać suplementacji ze względu na brak badań potwierdzających bezpieczeństwo. Osoby z uczuleniem na grzyby i pleśnie mogą doświadczyć reakcji alergicznych na cordyceps. Przeciwwskazania to także zażywanie leków przeciwcukrzycowych, immunosupresyjnych oraz przeciwzakrzepowych. Również interakcje z lekami antydepresyjnymi mogą prowadzić do nieprzewidywalnych zmian nastroju.

Możliwe skutki uboczne

Z zasady maczużnik jest bezpieczny, ale w poszczególnych przypadkach może zakłócać pracę niektórych leków. Są osoby zgłaszające łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe na początku suplementacji. Długotrwała suplementacja wysokimi dawkami może przyczyniać się do wypłukiwania wapnia z organizmu.

Cordyceps w praktyce – jak stosować?

Dawkowanie zależy od formy preparatu i celu stosowania. Najlepiej unikając wieczornych dawek ze względu na potencjalne pobudzenie.

Dla optymalnych efektów zaleca się cykliczne stosowanie – 2-3 miesiące suplementacji, następnie miesiąc przerwy. Ten schemat pozwala utrzymać wrażliwość organizmu na środek. Cordyceps dostępny jest jako proszek, kapsułki, ekstrakty płynne czy herbatki. Ekstrakty standaryzowane zapewniają najbardziej przewidywalne dawkowanie.

Grzyb można łączyć z innymi adaptogenami – żeń-szeniem, ashwagandhą czy rhodiolą dla synergistycznego działania. Takie połączenia sprawdzają się u osób z przewlekłym stresem. Należy wybierać produkty od sprawdzonych producentów, z certyfikatami czystości.